Trăn trở với tiềm năng cây ăn quả đất Tổ

Theo TS Hùng, Phú Thọ là tỉnh trung du có 2 con sông lớn chạy qua là sông Đà và sông Hồng, tạo ra những vùng thổ nhưỡng tương đối đa dạng. Có những vùng phù sa ven sông, lại có những khu vực đồi bán sơn địa. Đây là điều kiện rất tốt để đẩy mạnh SX cây ăn quả nói chung, đặc biệt là cây bưởi và chuối.

• Cung cấp chuối cấy tiêu hồng

Theo ông, bên cạnh việc tiếp tục đưa cây có múi lên tầm SX mới, Phú Thọ nên xây dựng cây chuối thành mặt hàng SX chủ lực, bởi đây là hai đối tượng cây trồng mà Phú Thọ còn dư địa rất lớn khắp các huyện như Tam Nông, Thanh Thủy, Thanh Sơn, Tân Sơn, Cẩm Khê, Thanh Ba, Đoan Hùng... Hiện nay, mặc dù các huyện đều đã có các loại cây trồng khác, tuy nhiên một số vùng vẫn có thể chuyển đổi từ các loại cây trồng kém hiệu quả, giá trị thấp sang các vùng cây ăn quả tập trung.

Nhắc tới đặc sản nông nghiệp của Phú Thọ, sẽ phải nói tới bưởi Đoan Hùng. Tuy nhiên đã có một thời, vùng bưởi này suýt suy tàn. Rất may là bây giờ đã được phục tráng trở lại. Ông đánh giá thế nào về triển vọng SX hàng hóa của vùng bưởi Đoan Hùng trong thời gian tới?
Bưởi Đoan Hùng cơ bản có 2 giống gồm bưởi Sửu (hay còn gọi là bưởi Chi Đám) và bưởi Bằng Luân. Đây từng được xem là những giống bưởi có chất lượng tốt nhất tại các tỉnh phía Bắc trước đây. Đến nay, chất lượng các giống bưởi Đoan Hùng vẫn còn rất tốt. Tuy nhiên nếu so với những giống bưởi mới phát triển mạnh gần đây, như bưởi da xanh, thì bưởi Đoan Hùng chưa thể so sánh được về chất lượng.
Bưởi Đoan Hùng có cái khó tính, nhất là với giống bưởi Bằng Luân, khi cây còn ở giai đoạn ít tuổi thì chất lượng quả không tốt. Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, phải từ năm thứ 20 trở lên, chất lượng quả mới ngon. Vì vậy nếu đặt vấn đề xây dựng mới vùng bưởi thuộc các giống bưởi Đoan Hùng để đạt được chất lượng cao sẽ là quá lâu, trong khi các giống bưởi khác thường chỉ năm thứ 6-8 trở đi đã đạt chất lượng rất tốt.
Nhược điểm thứ hai của bưởi Đoan Hùng đó là vẫn còn tình trạng bị khô tôm (múi ít nước), mặc dù kỹ thuật canh tác đã cải thiện nhiều nhưng đến nay vẫn chưa có công trình kỹ thuật nào ưu việt để khắc phục hoàn toàn hiện tượng này. Hiện tại, Viện Nghiên cứu Rau quả cũng đang bắt đầu có chương trình nghiên cứu khắc phục hiện tượng khô tôm của bưởi Đoan Hùng. Bên cạnh đó, giống bưởi Chi Đám mặc dù chất lượng tốt nhưng tỉ lệ đậu quả, năng suất còn hạn chế, kỹ thuật canh tác cần dày công.
Vậy theo ông, Phú Thọ nên định hướng thế nào trong việc khai thác tiềm năng đặc sản bưởi Đoan Hùng trong những năm tới?
Theo tôi, việc khôi phục vùng bưởi Đoan Hùng là cần thiết. Trong quá trình nhân giống vô tính, có tình trạng phân li, nhưng qua đó cũng có thể tuyển chọn những cá thể tốt để nhân giống lên nhằm phục tráng lại năng suất, chất lượng vườn bưởi. Tuy nhiên song song với khôi phục bưởi bản địa Đoan Hùng, tỉnh nên tiếp tục đưa vào các giống bưởi mới để đa dạng hóa sản phẩm.